العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

114

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

جز او پس او را وكيل خود قرار بده و كارها را به او واگذار . دهر 30 وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً مشيت و اراده چيزى را نمىكنيد مگر اينكه او اراده مينمايد . قطعا خداوند به همه چيز آگاه و دانا و كارهاى او طبق مصلحت است . تفسير آيات - و هو كره لكم يعنى دشوار است و بحسب طبع بر شما ناگوار است أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً يعنى در حال حاضر ناگوار است ولى در پايان و بحسب نتيجه خير است و همين طور است اكثر تكليفات كه بحسب طبع ناگوار است ولى ملاك و معيار رستگارى و مصلحت همين است وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً در حال حاضر دوست داريد ولى از نظر عاقبت زيان دارد و اكثر محرمات چنين است كه نفس انسانى او را دوست دارد و تمايل به او دارد ولى اين عمل او را به پستى و هلاكت ميكشاند و اينكه با كلمه عسى ( چه بسا ) تعبير فرموده كه لازمه‌اش اين است كه گاهى ممكن است چنين هم نباشد از اين نظر است كه نفس انسانى وقتى رياضت كشيد و در طريق بندگى ممارست و تمرين فراوان نمود قضيه به عكس مىشود يعنى طبعش دگرگون مىشود يعنى تمايل درونى باطاعت و انزجار روحى از معصيت پيدا مىكند - و اللَّه يعلم آنچه خير شما است خدا ميداند و انتم لا تعلمون پس معلوم شد كه چارهء جز تسليم و واگذارى نمودن كارها به خدا و پيروى از اوامر او و ترك پيروى از هواهائى كه مخالف رضاى حق و مخالف آنچه كه او دوست دارد - نيست . و من يعتصم باللَّه گفته شده يعنى كسى كه تمسك بدين الهى نمايد و يا اينكه در جميع كارها به او ملتجى شود قطعا به راه سعادت راه يافته و على اللَّه فليتوكل المؤمنون . يعنى در كفايت و مرتب شدن كارها بر او اعتماد نمائيد . فاذا عزمت . يعنى هنگامى كه پس از شور و مشورت آمادهء كارى شدى در انجام يافتن كار بر طبق آنچه كه صلاح تو است بر خدا توكل كن كه جز او اصلح و شايسته‌تر را نميداند . و اهل سنت از حضرت صادق عليه السّلام قرائت عزمت بضم تاء نقل كرده‌اند كه فاعل فعل خدا باشد ( متكلم ) يعنى اى پيامبر عزيز هنگامى كه كارى را براى تو تصميم گرفتم و تو را توفيق داده و ارشادت كردم ان اللَّه يحب المتوكلين در نتيجه آنان را يارى نموده و به راه سعادت و صلاح هدايت مينمايد ( اگر خدا شما را يارى فرمايد ) همانطور كه در جنگ بدر يارى نمود - پس هيچ كس بر شما پيروز نخواهد شد و ان يخذلكم و اگر زبون نمايد همچنان كه در جنگ احد از جهت سستى و ضعف شما را زبون نمود فمن ذا الذى ينصركم يعنى ناصر و ياورى غير او و يا پس از زبون و مغلوب شدن شما براى شما نيست . و على اللَّه فليتوكل المؤمنون يعنى اكنون كه ايمان آورده‌اند به خدا و فهميدند كه ناصر و ياورى جز او نيست پس بايد بر او توكل كنند . الذين قال لهم الناس : از حضرت باقر عليه السّلام روايت شده كه اين آيه در باره بدر